कसैलै मान्सलाई अफनि ठौर रे अफना परम्परा भौतुइ निका लाग्गन । हमरा सुदूरपश्चिममाइ त ऋतु अन्सारका काम रे काजबार । समे अन्सार उसि खान्कीलै हन्छी । हमरा पुर्खानले न्यारि भाति हमरा काम कै बेला कि गद्या भणि छुटेइ राख्यान । विशेष गरी पहाडकि ठौर मौसिरका मैनाइ बठे ठण्णी हन पसिझान्छी । मान्स अघाडि बठे दरुडा रे मुणा ढुणानको व्यवस्था गरिरख्खान । यिन मैनान विशेष गरी मौसिरका मैना गउ बोइबरे पर्साइ गरिसक्यापाछा काम लै कम होइझानान । आगला फागला काटेका हन्या रे दिनमुण तनुइ फागालान मुण ग्वाला हन्या ततिमुण मुणा खोज्या । झड पड्या दिन तौड खण्या तनुइ बफोइ खान्या रे तनरोइ छाँचहालेको साग घोगाका रोटान सित । हिउ पडिदिया त कति आनन्द हो, हिउँका डल्ला बनाइ घुर्कुन्या, ठण्णुइ भया लै हिउँमा लोट खेल्या । जाडि भयाले अगेठामाइ मुण बाल्या रे ताइ गोरबाच्छानकि खोलानी पकायो ताइ घोगााको बि उद्दाड्डा उदाड्डाइ आइना बातइ, फाग, सगुन रतेडा सुण्या, भौतुइ आनन्दका दिन । खास गरी हमरा ठौर हिउनै का दिनुन लिख पेल्या का लै गद्दान । लिख खानोइ कोलमुण धाँपो लुनोइ कति मजा हो कति । रात खुद्यौडा बस्यो रे आगो लै ताप्या उमाल लै हाणि, वाइ आइना बातै । गुडका बाणा, गज्या, आहा कति आनन्द हो । नाना छन्ज्या बेल्यानमाइ गुडका खोडा हाल्लाकि आघाइ बठे चिल्लो लाइबरे बैरन्थ्या । हिउनका दिन जाडि भया लै आनन्द भण्या भौति औन्थि । छाकालामुण घामथाइ बसिबरे खुदामाइ चुख कलोइ खानाइ बहाड ।  बाख्खल खानाइकि लै लडै हन्या । चुखका भितरका नाना केसरा हातमुण चेपिबरे तेरी बर्याँत कै बाटा झान्या रे औन्या भणिबरे ब्या नभया वालानसित ठाट्टा गरन्थ्या । बर्खा दिन हिउन खानाकि जंगल है कठ्या ओखड खोजि लिउन्या रे सुकाइ राख्या । तन ओखड मारि लोडाले फोडिबरे नौकि फड्की धेकाइडगाइ डगाइ खान्थ्या । नौ माइ भमिरो, सिउता रे सिरौला मिसिबरे खान्थ्या । हडैन काथडोनभया लै जंगलका मुणा बालिबरे भौत आनन्द औन्या । परालका नयाँ फिना बनाइबरे बिन काँथडाइ लै सिरनाकि आनन्द हन्या । यिन दिनुन विशेष गरी झौलेककि दुत्या, देमाणु जमानी जात, आहाँ जुल्फि, मिठाइको खान, सिट्टी, फुक्या किन्या खुप हौसिरन्या । पुरानि बन्यानि उदाडिबरे ऊनका गोला बनायो रे छाताका सिकका सरा बनाइबरे स्काप,टोपी, बन्यानि बुणन्थ्या । उनुइ काँथडा लाइबरे हौसिरन्थ्या । आजभोल त बर्ष प्रते नयाँ जाइकिट, बन्यानि किनिबरे लै उति हौस नाइ लाग्गि । उतिमाइका दुख लै कति निका थ्या । मकर सगराँतिका दिन कौवा माणो दियो रे कौवाले लैग्या पाछा तसैका पाछा दौड्या तो माणो खोज्जाकि । कौवाले लैग्योको माणो पायाले तो ब्यान्या गाइलाई खोएयाबरे झल्यामल्या बाच्छो हन्छ भणन्थ्या । उन दिन दुःखैका भया लै भौति यादगार हिउनका दिन ।