"अला यो देप्ताकि ठौर हो, एइ ठौर हुक्कान्या बल्ल नाइटेकानो, अचाकालि नाइखप्पि । हम और क्याका ठूला थ्या भन्थ्या ब कुल्या ठूलो हनाले हमरो सपै ठौर उब मुण्डो होइरैछ । जुणिजनै छाड्डु नाइहनो, जाँ गया लै कुल्या बिसद्दु नाइ हनो । काम ले इथ उथ गया भयालै ज्यात्या जन गर्या । केइ लै असजि भयाले कुल्याको नाउँ लिय रे सपै कुरा ठिक होइझालो ।" यिन कुरडि विशेष गरी सुदूरपश्चिमतिर सयाना मान्सुन बठे सुणिनाइ आइ¥यान । यिन कुरडि सुणन्ज्या सामान्य जसा लाग्गान, गैला झाइ यिन कुरडि निककरी सण्याबरे भितरी भौत कुरडि लुकेकी हनया रैछ । आजका जमानामाइ देउपितरुनकि विशवास माण्या मान्स भौत कम छन् । तैमाइ लै पश्चिमाले गद्दा रे कलिकी कुकु¥यौलले गद्दा भmिक समस्या आइरैछ । यिन कुरडिन भितर अदृश्य शक्ति त लुकेइकि हन्छि रे तैमा लै मनो विज्ञान लै लगिरनया रैछ । एक त कुल्याका बलले हम कत्तेइ डर नाइमाण्णा, दोसरि कुरडि समाजमाइ अपराध लै कम हन्या¥यान । मुइ स्कुल गएइमुण नाना गेदाइ लै स्कुलमा कापी, किताब रे केइ चोरिया बरे अक्षता माग्यागरन्थ्या । तन अक्षता देप्ताथाइ खितिदिन्या हुँ भण्या रे चोद्या मान्स डरले चोरेको चिज दिदिनया रे कन्जेइ उइले नजाण्या गरी उइका घर या नजिक राखिदिनया गरन्थ्या । तसेइ गौ घरमुण लै जइका कोइ नाइभ्यो उइलाई समाजमाइ सतायाबरे दुःखदिया बरे देप्ताखाइ झानौँ भण्या डर माण्या रे निकाइ भुबाली लै उनमुण्डो गरिहालन्थ्या । इस्या देप्तानकि डरले समाजमाइ अपराध भौत कम हन्थ्या । मान्सुनका साहारा भण्याका देप्ताइ थ्या । अस्पताल, दवाइ केइ नहनया रे नान देप्तानको नाउ लिबरे धम्यौलाइ गरिबरे लै मनोवैज्ञानिक रुपमाइ निका भयाका कतिब उदाहरण छन् । पैल्लि मान्सु परदेश झान्या रे जादु टुनाकि भौत डर माण्या, सयाना भण्याभया हम त ठूला कुल्या हौँ रे जादुटुना, कपट हममाइ नाइचल्लो भण्रिाख्या हनाले मान्सु मुइलाई जादुटुना नाइलाग्गो भणि विश्वास गदा रे साँच्ची उसोइ हन्या लै भ्यो । ठूला देप्ताको  नेल तेल पड्यो भण्या कुरडि लै हमरा सयानान बठे सुण्णामा औछिन् । तै ले हम त देप्ताका मान्स हौँ रे हमले खानिपिनी रे गलत काम गद्द नाइहनो देप्ता नराज हन्छ भन्थ्या  । तै ले गद्द  मान्स अफना आचरण रे सफाइ, सुद्धिमा ध्यान दिन्या, एकफेर देप्ताको पूजाआजा गरिहाल्या गरन्थ्या । जैका कारण मान्स गलतबाटाबठे रोकिन्थ्यो । अला जत्तेइ तत्तेइ हग्दा नाइ, कुचिल नाइगद्द भण्या रे अघच झडापेसाप गद्या गरन्थ्या । तैले जत्तेइ तत्तेइ कुचिल नहन्या रे रोग व्याधिबठे लै बचिन्या रैछ । अर्खो हुक्कान्या बल्ल नटेकानेइ ठौर हो ला यो त रे झिक्कुइ बौल्याट नाइगद्दा, कलझकडा नाइगद्दा,  कलाहालिबरे बोल्ला नाइ, गालि नाइदिना, कसैलाइ लै सतुना नाइ भन्थ्या । तै ले गद्दा मान्सु कलझकडा गद्दाकि डर माण्या, नगद्दु नगद्या, कला नहाल्या, कसै गालि नदिन्या गरन्थ्या । धैँ हेरौ त धैँ एकै देप्ता कारणले समाजमाइ कसि शान्ति होइरन्थी । देप्ताका नाउँले सपै आचरणमाइ बादिरन्थ्या । एक अर्खासित रगतको नाता नभया लै देप्ता नाता हन्थ्यो । हम आजभाmे भौत शिक्षित त भया, विज्ञानमाइ लै भौत अइतिर पुग्या, नियम, कानुन, सरकार, पुलिस, अड्डा, अदालत सपै बनाया, इति गरिलै समाजमाइ शान्तिका सट्टा झिक अशान्ति ब होइरैछ । अपराध बड्डाइ झान्नारयान, बलियानले अन्न्या गरिबरे लै ठूला हुन्या रे निदोर्ष फस्सोइ झान्या, न्याय नपुन्या समस्या त झिक ब हन्नारयान । पैलि त एकै देप्ताका नौ ले सपै करडि होइझान्थी । मान्सले उन्जेइ न्याय नपाया लै देपता गरलो निसाप भणि फेराद गरी चित्त बुजुन्थ्या । हनाले मनको सुच्यो होइझान्थ्यो । आजभोल देप्ता पितर रे हमरा विश्वासको सत्यनास गरिबरे पैलिका है झिक समस्या औनपैरयान, क्या हमरा सयानानले सोचिसम्जीबरे गरेका रे मानिआयाका चलन एकफेर निक्करी सोच्या बेला नाइआइरै त ?